Du lịch Mộc Châu Sơn La Ai đã từng một lần đặt chân lên Du lịch Sơn La, có lẽ sẽ không thể nào quên được cảnh đẹp nên thơ, hùng vĩ của núi rừng trùng điệp, say đắm trong tiếng khèn, điệu múa của các chàng trai cô gái Thái, ấm nồng, ngây ngất trong men rượu nồng nàn…và hơn hết là vị ngọt đậm đà, vị cay nồng, quyện với mùi khói thơm lừng của món thịt gác bếp – đặc sản của núi rừng Tây Bắc mà khi du khách đến Du lịch Mộc Châu có lẽ nếu đã một lần thưởng thức sẽ nhớ mãi không thể nào quên. Với mục đích đơn giản ban đầu là cần dự trữ thức ăn cho những chuyến đi rừng lâu ngày, hoặc dùng dần vào những mùa mưa lũ, khi vụ mùa khó khăn, ngay từ thời xa xưa người dân tộc Thái đã biết sấy khô thịt trên bếp để có thể bảo quản thịt nhiều ngày. Và dần dần theo thời gian món thịt trâu gác bếp đã trở thành một món đặc sản không thể thiếu của người dân vùng Tây Bắc. Miếng thịt trâu gác bếp có mầu đen sậm, thơm lừng mùi khói, mùi gia vị, có lớp vỏ ngoài rắn…nhưng khi xé ra, lớp bên trong có màu hồng rất hấp dẫn, quyện với tương ớt, ôi chao là mềm, là ngọt, là thơm… Để có được miếng thịt thơm ngon ấy, người dân nơi đây phải rất cẩn thận và cầu kỳ từ khâu chọn thịt cho đến khâu chế biến, thưởng thức. Đầu tiên phải chọn bằng được miếng thịt bắp tươi ngon, ít gân ít mỡ, sau đó cắt dọc thớ, chia tảng thịt ra làm nhiều phần, tẩm ướp nguyên liệu rồi treo lên cái giàn đã làm sẵn ngay trên bếp củi. Thứ củi từ núi đá sẽ cháy âm ỉ ngày đêm, củi cháy đến đâu khói bay lên đến đấy, quyện vào từng miếng thịt, biến chúng từ màu đỏ hồng sang màu sẫm dần, sẫm dần. Khoảng 5, 6 ngày sau, miếng thịt co lại, gia vị bám đầy xung quanh, trông như khúc gỗ dãi dầu nắng mưa. …Cái món dường như không có cảm tình, không khác gì khúc củi khô, sờ vào thì cứng quèo, phải đến khi đem thịt ấy “đồ” lại lên chõ (thường dùng để đồ xôi, hấp bánh bao), hoặc nướng lại qua lửa, rồi dùng chày giã dập, xé miếng nhỏ, vắt chanh, quệt một lượt tương ớt đỏ au thì chẳng ai còn dám “ý kiến” với miếng thịt khô vốn lúc đầu trông chẳng khác gì mấy khúc gỗ.… Ôi chao! Muốn ứa nước mắt vì cảm giác xúc động lạ lùng với miếng thịt khô Sơn La. Cái mùi khói ám ảnh trong từng thớ thịt mộc mạc đánh thẳng vào nỗi nhớ những mái nhà sàn miền Tây Bắc… Không biết tự bao giờ món thịt gác bếp đã trở thành món ăn không thể thiếu của người dân nơi đây trong những dịp tết, lễ hội…và đặc biệt được dùng để thiết đãi bạn bè, những vị “khách quý”. Không chỉ có vậy, thịt gác bếp Sơn La bây giờ đã là thứ đặc sản thuyết phục được khẩu vị sành điệu của người Thủ đô. Chị em làm một miếng, một miếng, rồi lại muốn thêm một miếng nữa… Anh em có đĩa trâu gác bếp cùng một chén rượu trong bữa ăn đầu xuân năm mới thì ngồi cả buổi chả muốn đứng lên. Và trong những bữa tiệc ấm cúng của người Việt, miếng Thịt gác bếp sẽ đem lại cho người thưởng thức những câu chuyện cũng như trải nghiệm thú vị về văn hóa ẩm thực và cuộc sống của người dân tộc thiểu số vùng núi cao Tây Bắc. Nom xấu thế thôi, chứ đập dập rồi xé miếng thịt ra, lộ lớp thịt màu hồng sậm bên trong, ăn vào tỉnh cả người. Cái vị cay cay thơm thơm của hạt mắc khén nó đặc trưng lắm, không lẫn đi đâu được. Một miếng thịt một hớp rượu, êm lắm, ngọt giọng lắm, trôi lắm. Thịt để khoảng một tuần là ăn ngon rồi, nhưng nhà không có việc thì người Thái để miếng thịt hàng tháng như thế, cho đến lúc thịt khô cong, không có chất bảo quản mà không sợ hỏng… Khác hẳn sợi bò khô làm sẵn, bán đầy chợ được ướp đường ngọt lừ, cho ớt cay ngào làm át đi vị thịt (không biết là thịt gì nên cứ tạm gọi là bò), thịt khô Sơn La làm ấm cái dạ dày của người đói, thỏa cái mũi thính của họ bằng mùi cay thơm của mắc khén, thứ hạt tiêu rừng cay nồng, quện với cái mùi khói bếp củi đầy ám ảnh của bất cứ ai trong chúng ta về một tuổi thơ lam lũ nhưng hạnh phúc. Và thay vị ngọt lợ của đường, thịt khô Sơn La mang vị ngọt đậm đà của thịt trâu/bò được nuôi thả trên các triền đồi và bờ ruộng bậc thang. Nguồn: internet
